ΣΑΔΟΜΑΖΟΧΙΣΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ
KAI ΕΞΟΥΣΙΑ | FROMM

 
 
 

Erich Fromm: Αυθεντια και οικογενεια (Μπουκουμανης) σελ. 64-72
[Studien über Autorität und Familie. Alcan, Paris 1936.]

 

 

 

 

 

0

 

1

 

2

 

3

 

4

 

5

 

6

 

7

 

8

 

9

 

10

 

11

 

12

 

13

 

14

 

15

 

16

 

17

 

18

 

19

 

20

 

21

 

22

 

23

 

24

 

25

 

26

 

27

 

28

 

29

 

30

 

31

 

32

 

33

 

34

 

35

 

36

 

37

 

38

 

39

 

40

 

41

 

42

 

43

 

44

 

45

 

46

 

47

 

48

 

49

50

 

51

 

52

 

53

 

54

 

55

 

56

57

 

58

 

59

 

60

 

« Στην αυταρχικη κοινωνια ο σαδομαζοχιστικος χαρακτηρας (…) θεοποιει το παρελθον: ολα πρεπει να μεινουν για παντα οπως ηταν• το να θελει κανεις κατι που ως τωρα δεν υπηρξε, ειναι εγκλημα και τρελλα.(…) Μπορει υπο ορισμενες συνθηκες να στασιασει κατα της κρατουσας εξουσιας, κατα κανονα ομως για να υποταχθει σε μια νεα αυθεντια.(…)

»Για το αυταρχικομαζοχιστικο χαρακτηρα, δραση σημαινει αγωνας για το καλυτερο δυνατο, απο θεση υποταγης κατω απο τα ιστορικα και μοιραια δεδομενα, και στο πλαισιο των εντολων μιας ανωτερης δυναμης.(…) Η δραστηριοτητα ειναι δυνατη στο ονομα του θεου, του παρελθοντος, των φυσικων νομων, [των νομων της αγορας], του καθηκοντος, οχι στο ονομα του ακομη αγεννητου, του μελλοντικου, του ακομη αδυναμου, ή απλως της ευτυχιας.(…) Ειναι δειλος εκει οπου θα’πρεπε να αγωνιστει για το μελλον αντι για το παρελθον, για το ακομα αδημιουργητο αντι για το κατεστημενο, για τους αδυναμους αντι για τους ισχυρους.(…) Βιωνει ως μοιρα οτι πρεπει να γινονται πολεμοι, το οτι οι πολλοι πρεπει να κυβερνωνται απο τους λιγους, και οτι τα παθη και ο πονος σ’αυτο τον κοσμο δε θα μειωθουν ποτε ουσιαστικα.(…) Εξαρταται απολυτα απο την κοινωνικη του θεση, απο αυτο που θεωρει αμεταβλητο.(…)

»Οι κορυφαιοι της πυραμιδας δε βιωνουν διαφορετικα τα πραγματα. Η διαφορα βρισκεται μονο στο μεγεθος και στη γενικοτητα αυτου, στο οποιο αισθανεται κανεις υποταγμενος, οχι στο ιδιο το αισθημα απολυτης εξαρτησης απο το ‘πεπρωμενο’.(…)

»Η μαζοχιστικη σχεση με τις αυθεντιες δε μετριαζει μονο το φοβο, αλλα προσφερει και αποζημιωση(…) Δε σημαινει μονο την παραιτηση απο την ατομικοτητα, αλλα και τη συμμετοχη σε μια εξουσιαστικη και λαμπρη προσωπικοτητα. Αφοσιωνομενος σ’αυτη, παιρνει κανεις κατι απο την αιγλη και το μεγαλειο της. (…) Αυτο το ναρκισσιστικο υποκαταστατο ικανοποιησης μεσω μαζοχιστικης αφοσιωσης σε μια ανωτερη ισχυρη εξουσια, δεν επιτυγχανεται μονο μεσω της σχεσης με τον εξουσιαστη, αλλα και μεσω της συμμετοχης στην αιγλη του εθνους ή της φυλης. »

* * *

«…Κοινο γνωρισμα καθε μαζοχιστικου σκεπτεσθαι ειναι οτι η ζωη οριζεται απο δυναμεις που βρισκονται εξω απο το ατομο, τη θεληση του και τα συμφεροντα του… Η υποταγη σ’αυτες [τις δυναμεις] ειναι η μεγαλυτερη δυνατη ευτυχια… Αυτη η κοσμοθεωρια δεν αποκλειει δραστηριοτητες και θαρρος… [ομως] η δραστηριοτητα εχει παντα τα σημαδια ροπης προς την υποταγη…

…Ο μαζοχιστικος χαρακτηρας… αγαπα… εκεινα τα δεδομενα που περιοριζουν την ανθρωπινη ζωη και στενευουν την ανθρωπινη ελευθερια… Για το στρατιωτη η θεληση ή το κεφι του ανωτερου του ειναι η μοιρα του, που καθοριζει τη ζωη του… Για τον εμπορο μοιρα ειναι οι οικονομικοι νομοι, στους οποιους παραδιδεται μοιραια. Κριση και ανθιση της οικονομιας γι’αυτον δεν ειναι κοινωνικα φαινομενα, που θα μπορουσαν… να αλλαξουν με ανθρωπινες παρεμβασεις, αλλα εκφραση μιας ανωτερης δυναμης, στην οποια πρεπει να παραδιδεται κανεις…

…Οπου αυτος ο χαρακτηρας μυριζεται εξουσια, αισθανεται αυτοματα και την αναγκη να τη λατρεψει… Και ειναι μαλιστα αδιαφορο, αν προκειται για τη δυναμη ενος ανθρωπου, ενος θεσμου ή μιας κοινωνικα αναγνωρισμενης ιδεας… Πρεπει να πιστευει οτι αγωνιζεται κατ’εντολη μιας εξουσιας, όποιο κι αν ειναι το ονομα της: ιστορια, φυση, [οικονομια], θεος κλπ, ως εκτελεστης- εντολοδοχος… Ο αυταρχικομαζοχιστικος χαρακτηρας αντλει τις δυναμεις του για δραση απο την προσκολληση του σε ανωτερες δυναμεις… ατρωτες και αμεταβλητες… Θαρρος ειναι να υπομενει τους πονους και τις θυσιες που επιβαλλει η μοιρα ή ο αρχηγος ως προσωποποιηση της…

Υποταγη στο πεπρωμενο ειναι ο ηρωισμος του μαζοχιστη, αλλαγη του πεπρωμενου ειναι ο ηρωισμος του επαναστατη…»

 
 
 


 
 
 

Ε. ΤΖΕΛΕΠΗ
«…Κατά την ψυχαναλυτική θεωρία, ασυνείδητο αίσθημα ενοχής ωθεί το άτομο στην τάση «να υποφέρει» και να έχει ανάγκη την τιμωρία στη ζωή του. Οι ενοχές ωθούν το άτομο στην επιλογή προσώπων και καταστάσεων αρνητικών για τον ίδιο προκειμένου να τιμωρήσει τον εαυτό του. Η αυτοτιμωρία συντελεί στη μείωση του αισθήματος ενοχής.
[…]
Eμπειρίες επίκρισης, κακοποίησης ή κακομεταχείρισης γενικότερα συμβάλλουν ουσιαστικά στην ανάπτυξη χαμηλής αυτοεκτίμησης. […] Ένα συναφές δυναμικό αφορά και την περίπτωση στην οποία η προσοχή των σημαντικών άλλων προσώπων εκφράζεται μόνο μέσα από την τιμωρία. Έτσι, το παιδί μαθαίνει ότι οι μόνες στιγμές αλληλεπίδρασης και επαφής/ σχέσης με τα σημαντικά πρόσωπα της ζωής του είναι μέσα από την τιμωρία. Σε πολλές περιπτώσεις κακοποίησης γυναικών αναφέρεται η έννοια της «σκληρής αγάπης» που υπομένουν και ζουν με αυτή.
[…]
για έναν μαζοχιστή δεν είναι η θλίψη και η οδύνη τα βασικά στοιχεία που συνοδεύουν τις επιλογές και τη συμπεριφορά του… Απλά ο ίδιος θεωρεί, σε συνειδητό ή ασυνείδητο επίπεδο, ότι υπομένοντας όλο αυτόν τον πόνο θα μπορέσει να επιτύχει ένα σημαντικότερο όφελος για τον ίδιο. Υπάρχει ένας ανώτερος σκοπός, ένα μεγαλύτερο καλό για το οποίο αγωνίζεται. Η ύπαρξη ενός ανώτερου σκοπού αλλά και η έννοια της καρτερικότητας αποτελούν τα βασικά χαρακτηριστικά και τη βάση της αυτοεκτίμησής του…» – is.gd/Iizb7J

 
 
 


 
 
 

ALICE MILLER
« Ένα παιδί που εχει ανατραφεί με τη χρήση βίας φοβάται να προσλάβει νέες εμπειρίες, γιατί στα μάτια του ελλοχεύει παντού ο κίνδυνος εντελώς ξαφνικά να τιμωρηθεί για υποτιθέμενα σφάλματα… θα υποκλίνεται με δουλοπρέπεια μπροστά στην εξουσία και θα φέρεται στους πιο αδύναμους σαν να ήταν δούλοι του, έτσι όπως βίωσε ως παιδί την αυθαιρεσία των γονιών του.
[…]
Όποιος ασχολείται με την παιδική κακοποίηση βρίσκεται συχνά αντιμέτωπος με το ανεξήγητο φαινόμενο γονείς να κακοποιούν ή να παραμελούν τα παιδιά τους με τον ίδιο τρόπο που υπέστησαν την κακοποίηση και την παραμέληση οι ίδιοι ως παιδιά. Όμως, ως ενήλικοι δεν θυμούνται πια τι υπέφεραν.[…]
Στις περιπτώσεις σεξουαλικής επιθετικότητας εναντίον παιδιών, σχεδόν αποτελεί τον κανόνα οι δράστες να μη γνωρίζουν την προσωπική τους ιστορία ή, τουλάχιστον, να έχουν αποκοπεί από τα συναισθήματα που την συνόδευαν.[…] οι πληροφορίες σχετικά με την κακοποίηση που βίωσαν οι άνθρωποι αυτοί στην παιδική τους ηλικία διατηρήθηκαν μόνιμα στον εγκέφαλό τους, αποθηκευμένες υπό μορφήν ασυνείδητων αναμνήσεων.
[…]
Καθένας από αυτούς δημιουργεί καταστάσεις στις οποίες παίρνει τον ενεργό ρόλο, για να κυριαρχήσει πάνω στην αδυναμία του παιδιού και να διαφύγει τους ασυνείδητους φόβους. Ωστόσο, ούτε αυτό φέρνει τη λύτρωση. Ο ίδιος γίνεται ξανά και ξανά δράστης, βρίσκοντας κάθε φορά νέα θύματα. […]
Σκοτώνουν και βασανίζουν ξένους ανθρώπους, που δεν τους έχουν κάνει τίποτε κακό, κι ύστερα ωραιοποιούν τις φρικαλεότητές τους με υποτιθέμενες θρησκευτικές ή πολιτικές ιδέες. Φυσικά, δεν έχουν ιδέα πως πάνω σε αυτούς τους ανθρώπους εκδικούνται για την τρομοκρατία που γνώρισαν οι ίδιοι στην πρώιμη παιδική τους ηλικία… Καμουφλαρισμένος ως ιδεολογία, ο θυμός που έχει μετεξελιχθεί σε μίσος είναι ιδιαίτερα επικίνδυνος, γιατί είναι ανίκητος και υπερβαίνει κάθε ηθική επιταγή
[…]
Γιατί το Ολοκαύτωμα συνέβη στη Γερμανία και γιατί συνέβη εκείνη και όχι οποιαδήποτε άλλη χρονική στιγμή;
Η αιτία βρίσκεται σαφέστατα στον καταστροφικό τρόπο ανατροφής των μικρών παιδιών, ο οποίος ήταν ευρύτατα διαδεδομένος στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ού αιώνα στη Γερμανία και τον οποίο χαρακτηρίζω ως κακοποίηση νηπίων…» – is.gd/VTiqxw


 
 
 


 
 
 

Σαδομαζοχιστης. Ο ανθρωπολογικος τυπος

«Τα θυματα της καταπιεσης και της εκμεταλλευσης τεινουν να εσωτερικευουν την καταπιεση… Οχι μονο αποδεχονται την κατασταση τους, αλλα δεν αισθανονται καν καταπιεσμενοι… η διαιρεση της κοινωνιας εχει νομιμοποιηθει στη συνειδηση τους… Προασπιζουν την υποτελη τους θεση, την εκλογικευουν, και απορριπτουν ως παραλογισμο καθε ιδεα περι χειραφετησης… Τεινουν να λειτουργουν σαν προγραμματισμενα ρομποτ, προσαρμοσμενα στην κατεστημενη ταξη πραγματων…» MAURICE BRINTON

———————————

«…Ορισμενα ψυχικα τραυματισμενα ατομα προσηλωνονται εμμονικα στο τραυμα αδιαφορωντας για τις αλλες εμπειριες της ζωης. Αναβιωνουν, αναπαριστουν εξακολουθητικα το τραυματικο βιωμα σε βαρος του εαυτου τους και των αλλων… Οταν αυτα τα ατομα ασχολουνται με πραγματα ασχετα με το τραυμα, κλινικα παρατηρουνται αοριστα αισθηματα φοβου, πληξης, κενοτητας, ανησυχιας… Πολλοι παρατηρητες υποθετουν οτι τα θυματα καθιστανται εξαρτημενα απο τους θυτες. Ο Erschak αναρωτιεται γιατι ο κακοποιων δεν σταματα οταν ο τραυματισμος και ο πονος ειναι φανερος, και γιατι το θυμα δεν φευγει ― η απαντηση που δινει ειναι οτι εχουν εθιστει ο ενας στον αλλο και στην κακοποιηση. Η αλληλεπιδραση καθισταται αυτονομο συστημα, τα ατομα γινονται αβουλα σαν πρεζακηδες…»
BESSEL VAN DER KOLK – http://is.gd/y6I97S

———————————

«Η αντιδραστικη ψυχολογια ερμηνευει την κλοπη και την απεργια με ορους υποτιθεμενων παραλογων κινητρων… Αυτο που πρεπει να ερμηνευτει δεν ειναι το γεγονος οτι ο πεινασμενος κλεβει ή οτι ο υφισταμενος την εκμεταλλευση απεργει. Αλλα το γιατί η πλειονοτητα των πεινασμενων δεν κλεβουν, και το γιατί η πλειονοτητα των θυματων της εκμεταλλευσης δεν απεργουν…»
WILHELM REICH – is.gd/BqZWFA

———————————

«Στη θρησκεια και στην πολιτικη, οι ανθρωποι καταφευγουν σε εξιδανικευμενες αυθεντιες για να αποφυγουν να αναλαβουν την ευθυνη του εαυτου τους. Αυτη την ευθυνη, την εξατομικευση, την εχουν συνδεσει στενα με οδυνηρα βιωματα εγκαταλειψης απο βαναυσους γονεις κατα την πρωτη τους αποπειρα εξατομικευσης ως παιδια. […] Οι θεοι ειναι συνηθως οι δραστες της επανασκηνοθετημενης παιδικης κακοποιησης. Αυτη ειναι η απαντηση στη ερωτηση του Φροϋντ “Γιατι η θρησκεια χρειαζεται παντα τη βια;” […] Οι θρησκειες λειτουργουν κατασκευαζοντας ιερες διοδους εκστασης, ωστε να αποκτησει ο πιστος προσβαση στον σχιζοειδη αλλο εαυτο του και να ανακουφισει την απελπισια του…»
ΨΥΧΟΪΣΤΟΡΙΑ. ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ
LLOYD deMAUSE – http://wp.me/P1lvWO-Q6

———————————

«το τραύμα παγώνει στο αρχικό στάδιο του σοκ – χωρίς να ολοκληρωθεί, χωρίς να μειωθεί, χωρίς να ενσωματωθεί. Μπορεί να δεσπόζει στο συνειδητό τοπίο ή μπορεί να το θυμόμαστε αμυδρά, αλλά εξακολουθεί να κυριαρχεί στη συμπεριφορά, στα συναισθήματα και στη σκέψη του θύματος. Επηρεάζει τις σχέσεις, τις επιλογές και τις πεποιθήσεις του.»
http://www.trauma-art-alexandritonya.com/?page_id=383&lang=el

———————————

«…Η υπερβολικα ταπεινωτικη, τραυματικη ανατροφη του στο προγλωσσικο σταδιο, θα εμβολιασει στο θυμα το θαυμασμο για την απανθρωπια, αν δεν υπαρχουν αντισταθμιστικες εμπειριες συναισθηματικης επαφης με αλλα ατομα… Το κακοποιημενο νηπιο θα αρνηθει απολυτα [θα σπρωξει στο υποσυνειδητο] την προσωπικη του τραγωδια, και θα εξιδανικευσει την αγριοτητα με καταστροφικες μελλοντικες συνεπειες[…] Μεσω της συγχρονης νευροβιολογικης ερευνας κατανοουμε καλυτερα πώς λειτουργουσαν τυποι οπως ο Eichmann, ο Himmler, ο Höss. Η αυστηρη αγωγη πειθαρχησης στην οποια υποβληθηκαν απο τη βρεφικη τους ηλικια, ανεστειλε τη συναισθηματικη τους αναπτυξη, τους εκανε ανικανους να βιωσουν ανθρωπινα συναισθηματα συμπονοιας για τη δυστυχια των αλλων · τετοια συναισθηματα τους ηταν απολυτως ξενα…»
ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ
ALICE MILLER – http://wp.me/P1lvWO-UJ

———————————

«…ελαχιστοι ανθρωποι εχουν την ψυχικη δυναμη να αντισταθουν στην αυθεντια, ακομα κι οταν προσταζονται να εκτελεσουν πραξεις αντιθετες προς θεμελιωδεις ηθικες αρχες… και τα καταστρεπτικα αποτελεσματα του εργου τους γινουν προφανη… Η ηθικη δεν εξαφανιζεται― η ηθικη εστιαση ειναι εντελως διαφορετικη: ο υποτελης αισθανεται ντροπη ή υπερηφανεια με κριτηριο την αποτελεσματικοτητα της ανταποκρισης του στις προσταγες της αυθεντιας…»
STANLEY MILGRAM – http://is.gd/ULtb0W

———————————

«…Η εκπαιδευση σημερα… απο το σχολειο ή απο την οικογενεια, εχει σκοπο να παραγει ανθρωπους προσαρμοσμενους στον παροντα τυπο κοινωνιας. Την αναγκη του ατομου να ενσωματωθει στην κοινωνια… την εκφυλιζει σε εθισμο υποταγης στην αυθεντια… και σε λατρεια του κατεστημενου. Επιβαλλει εναν παραλογο τυπο εργασιας που διαχωριζει, εξαρθρωνει και διαστρεφει τις σωματικες και διανοητικες ικανοτητες. Οση περισσοτερη εκπαιδευση αυτου του τυπου παρεχεται, τοσο περισσοτερα ατομα αυτου του τυπου ανθρωπου θα παραγονται, με τη δουλοφροσυνη ενσωματωμενη στην προσωπικοτητα τους…»
ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ – http://wp.me/P1lvWO-Ik

———————————

«…Οι ανθρωποι ανταλασσουν το δημιουργικο περιεχομενο της ζωης τους, την πρακτικη καθημερινη δραστηριοτητα τους, για χρημα… Μολις αποδεχτουν το χρημα ως ισοδυναμο της ζωης, η πωληση της ζωντανης τους δραστηριοτητας γινεται προϋποθεση της φυσικης και κοινωνικης επιβιωσης τους… η καθημερινη δραστηριοτητα παιρνει τη μορφη της οικουμενικης εκπορνευσης… Η δραστηριοτητα ενος ανθρωπου ειναι ‘‘παραγωγικη’’, χρησιμη στην κοινωνια, μονο οταν ειναι πουλημενη δραστηριοτητα… Η ζωη ανταλλασσεται με την επιβιωση.» [Η δημιουργια, η ουσια της ζωης, καταντα ‘‘δουλειά’’, πουλημενη δραστηριοτητα, μεσο για να ‘‘κερδισουμε λεφτα’’, οδυνηρο μεσο επιβιωσης]
PERLMAN – http://wp.me/P1lvWO-JA

———————————

«Ο Bursten (1973) αγγιξε την ουσια της ψυχοπαθειας διατυπωνοντας το διαγνωστικο του κριτηριο: Εντατικη οργανωτικη προσπαθεια του δραστη για να εργαλειοποιησει και να χειραγωγησει συνειδητα τους αλλους. Ετσι, η διαγνωση δεν αναφερεται σε ακραια εγκληματικη συμπεριφορα, αλλα στα βαθυτερα κινητρα.»
Nancy McWilliams – http://wp.me/P1lvWO-WZ

 
 
 


 
 
 

Automaton Conformity

Fromm: Ο Φοβος μπροστα στην Ελευθερια (Μπουκουμανης)
σελ.209,224,279-82

«…Το ατομο υπερνικα το αισθημα ασημαντοτητας σε συγκριση με τη συντριπτικη δυναμη του εξωτερικου κοσμου… παραιτουμενο απο την ατομικη του ακεραιοτητα… Ο ιδιαιτερος αυτος μηχανισμος ειναι η λυση στην οποια προσφευγει η πλειονοτητα των ατομων στη συγχρονη κοινωνια. Με δυο λογια, το ατομο παυει να ειναι ο εαυτος του. Υιοθετει απολυτα το ειδος της προσωπικοτητας που του προτεινουν τα πολιτισμικα προτυπα… γινεται ακριβως οπως ειναι οι αλλοι, και οπως θα ηθελαν οι αλλοι να γινει… Ενα προσωπο μπορει να παιζει πολλους ρολους, και να πιστευει υποκειμενικα οτι σε καθε ρολο ειναι ο ‘‘εαυτος’’ του…

Οι διαφορές μεταξυ του Εγω και του κοσμου εξαφανιζονται… καθως και ο συνειδητος φοβος της μοναξιας και της αδυναμιας… Το προσωπο που εγκαταλειπει το ατομικο του Εγω και γινεται αυτοματο ιδιο με τα εκατομμυρια αυτοματων που το περιβαλλουν… δεν αισθανεται μοναξια ή αγχος. Ομως το κοστος ειναι μεγαλο: η απωλεια του εαυτου… απωλεια που κανει επιτακτικοτερο τον κομφορμισμο… επειδη προκαλει εντονη αμφιβολια ως προς την ατομικη ταυτοτητα…

…Παρατηρωντας το φαινομενο των ανθρωπινων αποφασεων, ξαφνιαζεται κανεις με το βαθμο οπου οι ανθρωποι αυταπατωνται εκλαμβανοντας ως δικη τους αποφαση αυτο που στην πραγματικοτητα ειναι υποταγη στη συμβατικοτητα, στο καθηκον ή στην απλη πιεση… Η ‘‘πρωτοτυπη’’ αποφαση ειναι σχετικα σπανιο φαινομενο σε μια κοινωνια η οποια υποτιθεται οτι θεωρει την αποφαση του ατομου [και την ατομικοτητα] ως ακρογωνιαιο λιθο της υπαρξης της… Εχοντας απελευθερωθει απο τις παλαιοτερες απροκαλυπτες μορφες εξουσιας, δε βλεπουμε οτι εχουμε παγιδευτει στα διχτυα ενος νεου ειδους εξουσιας… Εχουμε μεταβληθει σε αυτοματα που βαυκαλιζονται οτι ειναι αυτεξουσια ατομα…

…Ποια ειναι λοιπον η σημασια της ελευθεριας για το συγχρονο ανθρωπο; …Ειναι προθυμος να αναλαβει μεγαλους κινδυνους οταν προσπαθει να επιτυχει σκοπους που υποτιθεται οτι ειναι ‘‘δικοι του’’. Αισθανεται ομως μεγαλο φοβο οταν προκειται να αναλαβει τον κινδυνο και την ευθυνη να καθορισει ο ιδιος τις επιδιωξεις του…

…Συμμορφωνεται στις επιταγες ανωνυμων αρχων και αποδεχεται ενα Εγω που δεν ειναι δικο του. Και οσο περισσοτερο δειχνει τον κομφορμισμο του, τοσο περισσοτερο ανισχυρος αισθανεται, τοσο περισσοτερο υποχρεωνεται να υποκυπτει…»
[Ο συγγραφεας, γραφοντας στα 1941, δεν ξερει ακομα τι σημαινει καταναλωτικη και τηλεοπτικη χαυνωση...]

 
 
 


 
 
 

ΓΙΑ ΤΗ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ‘‘ΚΑΝΟΝΙΚΟΥ’’

Erich Fromm: Η Ανατομια της Ανθρωπινης Καταστροφικοτητας [Μπουκουμανης] σελ.517-528
 
 
«Ο Spinoza στην Ηθικη του ηταν θαρρω ο πρωτος που διατυπωσε την εννοια της ‘‘φυσιολογικης’’ παραφροσυνης:

«Οταν… το απληστο ατομο σκεφτεται μονο τα χρηματα και το φιλοδοξο μονο τη φημη, κανεις δεν τα θεωρει τρελά αλλα μονο ενοχλητικα· συνηθως τα περιφρονουν. Στην πραγματικοτητα ομως η απληστια, η φιλοδοξια κλπ. ειναι μορφες τρελας, αν και συνηθως κανεις δεν τις αντιμετωπιζει σαν ‘ασθενειες’»(…)

Οταν οι παθολογικες διαδικασιες αποκτησουν ενα κοινωνικο τυπο, χανουν τον ατομικο τους χαρακτηρα. Αντιθετα, το αρρωστο ατομο αισθανεται ανετα οταν συνυπαρχει με αλλα ατομα που πασχουν απο την ιδια ασθενεια. Ολοκληρος ο πολιτισμος στρεφεται σ’αυτο το ειδος της παθολογιας και κανονιζει τα μεσα που την εξυπηρετουν. Αποτελεσμα ειναι οτι το μεσο ατομο δεν αισθανεται την απομονωση που αισθανεται το απολυτα σχιζοφρενες ατομο. Νοιωθει ανετα αναμεσα σ’εκεινους που υποφερουν απο την ιδια παραμορφωση. Στην πραγματικοτητα μονο το υγιες ατομο αισθανεται απομονωμενο μεσα σε μια τρελη κοινωνια, [σε τετοιο βαθμο ωστε] να καταντησει ψυχωσικο.(…)
Ορισα το χαρακτηρα του νεου τυπου ανθρωπου ως ‘εμπορευματικο χαρακτηρα’ (Fromm 1947)(…) Ειναι ενα ιστορικα νεο φαινομενο, προϊον του προηγμενου καπιταλισμου με επικεντρο την αγορα(…) [Αυτος ο τυπος αντιλαμβανεται] τα παντα ως εμπορευματα, οχι μονο τα πραγματα αλλα και τον εαυτο του, την προσωπικοτητα του, τη φυσικη του ενεργεια, τις ικανοτητες του, τα αισθηματα του, ακομα και το χαμογελο του(…)

Ισως θα μπορουσαμε να συμπεριλαβουμε [σ’αυτο τον τυπο χαρακτηρα] ολοκληρο τον πληθυσμο. Ολοι τους προσεγγιζουν τον κοσμο ως αθροισμα πραγματων που πρεπει να γινουν κατανοητα ωστε να χρησιμοποιηθουν αποτελεσματικα.(…) Ο συγχρονος ανθρωπος εχει χασει τη δυνατοτητα της υποκειμενικης εμπειριας και αντιλαμβανεται [τεχνικα και εργαλειακα]τον κοσμο, αποκλειστικα στη βαση των πρακτικων σκοπων του. Θα μπορουσαμε να πουμε οτι τα συναισθηματα εχουν μαραθει [ή] οτι ειναι σχετικα πρωτογονα. Παιρνουν τη μορφη του παθους ― για τη νικη, για να αποδειχτεις ανωτερος απ’τους αλλους, για να καταστρεψεις ― ή της διεγερσης που δινει το σεξ, η ταχυτητα, ο θορυβος [ή η ντοπα].(…)

Ο αλλοτριωμενος κυβερνητικος ανθρωπος(…) απομακρυνει το ενδιαφερον του απο τη ζωη, τα ατομα, τη φυση, τις ιδεες, απο καθε τι το ζωντανο. Μεταμορφωνει ολη τη ζωη σε πραγματα, [ακομα και] τη λογικη, τις αισθησεις, την αγαπη. Η σεξουαλικοτητα γινεται μηχανικη (sex machine) δεξιοτητα [και πορνογραφια]. Τα συναισθηματα ισοπεδωνονται και αντικαθιστανται απο τη συναισθηματολογια. Η χαρα, η εκφραση της ζωης, αντικαθισταται απο τη ‘διασκεδαση’, τη διεγερση. Ολη η αγαπη που εχει ο ανθρωπος κατευθυνεται προς τις μηχανες, κι ο κοσμος γινεται ενα αθροισμα αψυχων εργαλειων.

Ο μονοδιαστατος ανθρωπος [δινει] την εικονα ενος ηπιου χρονιου σχιζοφρενους… που μονο ποσοτικα διαφερει απο εκεινη που περιγραφουν ο Laing και οι αλλοι μελετωντας τις σχιζογονες οικογενειες(…) Το πιο προφανες γνωρισμα του ειναι η διασπαση σκεψης–συναισθηματος–θελησης [αλλα και] η ταση του να συμπεριφερεται μ’ενα στερεοτυπο, μη αυθορμητο τροπο.(…) Ειναι σε τετοιο βαθμο κομματι της μηχανης που εχει κατασκευασει, ωστε οι μηχανες του ειναι αντικειμενο του ναρκισισμου του οσο κι ο εαυτος του.(…)

Μια κοινωνια δεν μπορει να διευθυνθει απο σχιζοφρενεις. Μπορει ωστοσο να διευθυνθει απο ατομα που πασχουν απο σχιζοφρενεια μικρου βαθμου(…)»


Δες:
FROMM. Ο ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - http://is.gd/KkN9vc

*

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s